Zawieszanie i wznawianie działalności gospodarczej

Zmiany w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej wprowadziły regulacje dotyczące możliwości zawieszania i wznawiania działalności od 2008 r.

Procedury zawieszenia oraz wznowienia działalności gospodarczej nie były, przed wprowadzeniem do ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, pojęciami formalnie uregulowanymi w przepisach (za wyjątkiem regulacji dotyczących podatników opłacających podatek w formie karty podatkowej). Nierzadko podatnicy „zawieszali” działalność, zgłaszając ten fakt w ZUS poprzez złożenie odpowiednich deklaracji. Powstawały jednak spory pomiędzy podatnikami a ZUS, czy doszło rzeczywiście do zawieszenia działalności, a ZUS za prowadzenie działalności uważał często czynności, do których ubezpieczony był zobowiązany różnymi, innymi przepisami prawa. W następstwie nowelizacji ustawy zakres działań, które przedsiębiorca może wykonywać w okresie zawieszenia, został w miarę precyzyjnie określony.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej przewiduje, iż prawo do zawieszanie działalności przysługuje zarówno przedsiębiorcom prowadzącym działalność indywidualnie, jak i w formie spółek osobowych lub kapitałowych. W przypadku spółki prawa cywilnego, zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników. Podmioty wpisane do Krajowego Rejestru Sadowego składają wnioski o zawieszenie działalności gospodarczej w sądzie rejestrowym, natomiast osoby fizyczne składają podobny wniosek do Centralnej Ewidencji I Informacji O Działalności Gospodarczej. Możliwość zawieszania działalności dotyczy jedynie przedsiębiorców nie zatrudniających pracowników.

Działalność może zostać zawieszona na okres od 30 dni do 24 miesięcy, ale gdy przedsiębiorca zawiesza firmę na okres 1 miesiąca, który przypadł w lutym, okres zawieszenia wynosi wtedy tyle dni, ile przypada na dany miesiąc w danym roku kalendarzowym. W celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, okres zawieszenia prowadzenia działalności może wynieść do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 6. roku życia. Z takiego trybu zawieszenia może korzystać tylko przedsiębiorca, który prowadził swoją firmę co najmniej 6 miesięcy przed jej zawieszeniem. W wyjątkowych sytuacjach, gdy niepełnosprawne dziecko wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej firmę, działalność można zawiesić na okres do 6 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Z uprawnienia zawieszenia działalności przedsiębiorca może korzystać jednorazowo, w całości lub w nie więcej niż w 4 częściach.

Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, nie wcześniej niż w dniu złożenia wniosku, i trwa do dnia złożenia wniosku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej lub do dnia wskazanego w tym wniosku, który nie może być wcześniejszy niż dzień złożenia wniosku.

W okresie zawieszenia działalności przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać z niej bieżących przychodów, jednak musi wykonywać wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa. W czasie trwania zawieszenia działalności podatnik ma określone prawa i obowiązki, a mianowicie przedsiębiorca:

1) ma prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,

2) ma prawo przyjmować należności lub obowiązek regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej,

3) ma prawo zbywać własne środki trwałe i wyposażenie,

4) ma prawo albo obowiązek uczestniczenia w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej,

5) ma prawo osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej,

6) może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą,

7) wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa.

Jednym z podstawowych skutków okresowego przerwania działalności gospodarczej jest zwolnienie przedsiębiorcy (tylko w zakresie zawieszonej działalności), za okres objęty zawieszeniem, z obowiązku obliczania i wpłacania zaliczek na podatek dochodowy (podatek od osób fizycznych i prawnych oraz zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych). Uchylenie obowiązku płatności zaliczek, w przypadku podatników prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, następuje z mocy samego prawa. Natomiast wspólnicy handlowych spółek osobowych, jeśli chcą uzyskać zwolnienie od obowiązku płacenia zaliczek na podatek, powinni – w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej – zawiadomić w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o okresie zawieszenia wykonywania tej działalności.

W razie zawieszenia działalności gospodarczej czynni podatnicy VAT są zwolnieni z obowiązku składania deklaracji za okresy rozliczeniowe, których to zawieszenie dotyczy. Ustawa o VAT wymienia jednak sytuacje, w których pomimo przerwy w działalności, podatnik będzie miał obowiązek składania tych deklaracji. Tak będzie w przypadku:

1) podatników dokonujących wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,

2) podatników dokonujących importu usług lub nabywających towary – w zakresie których są podatnikiem,

3) okresów rozliczeniowych, w których zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie dotyczyło pełnego okresu rozliczeniowego,

4) okresów rozliczeniowych, za które podatnik jest obowiązany do rozliczenia podatku z tytułu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu oraz za które jest obowiązany dokonać korekty podatku naliczonego.

Kolejną ważną konsekwencją zawieszenia działalności przez firmę jest zwolnienie osoby ubezpieczonej z obowiązku opłacania składek ZUS oraz składania deklaracji rozliczeniowych. Wynika to z faktu, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu, na który działalność została zawieszona. W tym samym okresie przedsiębiorca podlega również ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stąd w zakresie ubezpieczeniowym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń w okresie od dnia, w którym nastąpiło rozpoczęcie zawieszenia, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności. W odmiennej sytuacji znajdą się osoby wstrzymujące prowadzenie firmy, ze względu na sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Wówczas przedsiębiorcy mają możliwość korzystania z ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, finansowanego z budżetu państwa. Ponadto, osoby objęte obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgodnie z przepisami ustaw o podatkach dochodowych, amortyzacji nie podlegają środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W związku z tym, odpisów amortyzacyjnych nie dokonuje się od miesiąca następującego po miesiącu, w którym działalność czasowo zawieszono. Skutkiem przerwania amortyzacji jest oczywiście brak możliwości ujęcia odpisów w kosztach uzyskania przychodów.

Nie oznacza to wszakże, że w czasie trwania przerwy w działaniu firmy, nie można do kosztów zaliczać żadnych wydatków. Jak wcześniej wspomniano, podczas zawieszania działalności przedsiębiorcy mają prawo wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów. Mając na uwadze wyjaśnienia organów skarbowych, za koszty spełniające te przesłanki można uznać np.: czynsze za wynajem budynków (lokali), opłaty za media (np. telefony, gaz, woda, energia elektryczna), podatek od nieruchomości, opłaty za wieczyste użytkowanie gruntu, opłaty ze serwis internetowy, opłaty za ochronę obiektów firmowych, składki na ubezpieczenie komunikacyjne samochodów firmowych, składki na ubezpieczenia majątkowe, koszty rat leasingowych, opłaty za prowadzenie rachunku bankowego, itd. Przy czym, aby było to możliwe w odniesieniu do umów długoterminowych, tj. umowy najmu, leasingu, na dostawę mediów, na usługi telekomunikacyjne, itd., umowy te powinny być zawarte w celu osiągania przychodów z prowadzonej działalnością, przed dniem jej zawieszenia. Ponadto, w związku z ponoszonymi wydatkami przedsiębiorcy często otrzymują faktury, dokumentujące te zakupy. Także w trakcie zawieszenia działalności gospodarczej, podatnik ma prawo do odliczenia VAT od tych wydatków na zasadach ogólnych, czyli jeżeli związane są one z czynnościami opodatkowanymi. Wprawdzie w trakcie zawieszenia działalności czynności takie generalnie nie są wykonywane, lecz należy przyjąć, iż istotny jest związek z czynnościami opodatkowanymi po wznowieniu działalności gospodarczej.

Ostatnim, wartym omówienia aspektem zawieszenia firmy, jest możliwość osiągania przychodów finansowych, także z działalności wykonywanej przed zawieszeniem prowadzenia działalności gospodarczej. Chodzi tu o wszelkie wpływy, które wynikają z majątku przedsiębiorcy wypracowanego przed okresem zawieszenia. Mogą to być np. wpływy z odsetek od lokat, dywidendy, czy dodatnie różnice kursowe.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *