Preferencyjna stawka 8% podatku VAT dla usług budowlanych

Wykonanie usługi budowlanej bądź remontowej, co do zasady opodatkowane jest podstawową stawką podatku od towarów i usług 23%. W pewnych warunkach ustawa o VAT przewiduje jednak dla tego typu usług możliwość obniżenia podatku do 8%.

Zgodnie z art. 41 ust. 12 ustawy o podatku od towarów i usług, 8 % stawkę podatku VAT stosuje się do dostawy, budowy, remontu, modernizacji, termomodernizacji lub przebudowy obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Kolejny ustęp (ust. 12a) tego artykułu stanowi, iż przez budownictwo objęte społecznym programem mieszkaniowym rozumie się

– obiekty budownictwa mieszkaniowego lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych, oraz

– lokale mieszkalne w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) w dziale 12, a także

– obiekty sklasyfikowane w PKOB w klasie ex 1264 – wyłącznie budynki instytucji ochrony zdrowia świadczących usługi zakwaterowania z opieką lekarską i pielęgniarską, zwłaszcza dla ludzi starszych i niepełnosprawnych.

Obiekty budownictwa mieszkaniowego to budynki mieszkalne stałego zamieszkania sklasyfikowane w PKOB w dziale 11, czyli m. in. budynki:

– mieszkalne jednorodzinne,

– o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe,

– zbiorowego zamieszkania, w tym domy mieszkalne dla ludzi starszych, studentów, dzieci.

Zgodnie z przepisami w sprawie PKOB, budynek mieszkalny jest obiektem, w którym co najmniej połowa powierzchni użytkowej jest wykorzystywana do celów mieszkalnych. W przypadkach, gdy mniej niż połowa całkowitej powierzchni użytkowej wykorzystywana jest na cele mieszkalne, budynek taki klasyfikowany jest jako niemieszkalny, zgodnie z jego przeznaczeniem. Budynki niemieszkalne – to obiekty budowlane wykorzystywane głównie dla potrzeb niemieszkalnych.

Dodatkowo, w myśl ustawy o podatku od towarów i usług, do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym nie zalicza się:

– budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 300 m2 oraz

– lokali mieszkalnych, których powierzchnia użytkowa przekracza 150 m2.

Przekroczenie limitów powierzchni użytkowej sprawia, że zgodnie z art. 41 ust. 12c ustawy o VAT, preferencyjną stawkę podatku można zastosować tylko do części podstawy opodatkowania odpowiadającej udziałowi powierzchni użytkowej kwalifikującej do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym w całkowitej powierzchni użytkowej. Oznacza to, że świadczenie usług remontowo-budowlanych może być objęte:

– w całości stawką 8%, jeśli powierzchnia mieszkania lub budynku nie jest większa niż odpowiednio 150 m2 i 300 m2,

– częściowo stawką 8% a częściowo 23%, jeżeli powierzchnia przewyższa limity.

Aby ustalić, jaka część podstawy opodatkowania podlega stawce 8% VAT, a jaka stawce 23%, trzeba określić współczynnik powierzchni objętej 8% stawką (np. 80%) i wszystkie prace, niezależnie od tego, w której części domu / lokalu są prowadzone, opodatkować w taki sam sposób wyznaczony proporcją. Opisaną zasadę można bez problemów zastosować, gdy określone roboty budowlane dotyczą konkretnego domu lub mieszkania w budynku wielorodzinnym, jednak nie znajduje ona zastosowania do budynków wielorodzinnych jako całości. Otóż, zgodnie z wyjaśnieniami organów podatkowych, jeśli kompleksowa umowa na usługi budowlane dotyczy całych obiektów budowlanych np. mieszkalno – usługowych, nawet gdyby w takim budynku znajdowały się mieszkania o powierzchni przekraczającej 150 m2, to podlegają one opodatkowaniu w całości według stawki 8%. Ważne, aby powierzchnia mieszkalna przekraczała 50% ogólnej powierzchni budynku i był on sklasyfikowany jako budynek mieszkalny wielomieszkaniowy.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, 8% stawkę podatku stosuje się również do:

1) robót konserwacyjnych dotyczących budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym,

2) robót konserwacyjnych dotyczących:

a) obiektów budownictwa mieszkaniowego (PKOB 11), lub ich części, z wyłączeniem lokali użytkowych,

b) lokali mieszkalnych w budynkach niemieszkalnych sklasyfikowanych w PKOB w dziale 12

– w zakresie, w jakim wymienione roboty nie są objęte 8% stawką na podstawie pkt 1).

Przy czym w omawianym rozporządzeniu zastrzeżono, że preferencyjna stawka nie ma zastosowania, jeżeli wartość towarów bez podatku wchodzących w podstawę opodatkowania świadczenia robót konserwacyjnych przekracza 50% tej podstawy. Przez roboty konserwacyjne, rozumie się tutaj roboty mające na celu utrzymanie sprawności technicznej elementów budynku lub jego części inne niż remont.

O ile wcześniej wspomniane rozporządzenie definiuje pojęcie „robót konserwacyjnych”, to przepisy ustawy o VAT nie określają w żaden sposób, co należy rozumieć pod pojęciem „robót budowlanych” czy „budowlano-montażowych”. W tym zakresie można odnieść się do definicji zawartych w przepisach ustawy Prawo budowlane. Jak wskazano w uregulowaniach Prawa budowlanego:

budowa – to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego,

roboty budowlane – to budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego,

przebudowa – to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji,

remont – to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym.

Z kolei „modernizacja” oznacza unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie, np. istniejącego obiektu budowlanego, prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej. Modernizacja polega zwykle na dodaniu nowych elementów lub funkcji. Obniżona stawka 8% VAT obejmuje także prace instalacyjne wykonywane w budynkach i lokalach mieszkalnych. Do instalacji zalicza się nie tylko te najistotniejsze, jak wodnokanalizacyjne, gazowe, grzewcze i elektryczne, ale także instalację alarmową, domofonową lub montaż centralnego odkurzacza.

W celu zdefiniowania usług budowlanych czy konserwacyjnych pomocna może okazać się również Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU). Usługi budowlane są w niej sklasyfikowane w sekcji F „Obiekty budowlane i roboty budowlane”. Obejmują one m.in.:

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków) – PKWiU 41.00.30,

Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków) – PKWiU 41.00.40,

Roboty budowlane specjalistyczne” – PKWiU 43.

Ustawa o VAT posługuje się limitami powierzchni użytkowej, nie przewidując jednak w jaki sposób należy je liczyć. Wobec tego można wziąć pod uwagę wyrok NSA, w którym sąd uznał, że wobec braku definicji ustawowej powierzchni użytkowej, podatnicy mają swobodę wyboru jednej z metod obliczania powierzchni. Zatem przy obliczaniu powierzchni użytkowej lokalu i budynku na potrzeby ustalania limitów, o których mowa w art. 41 ust. 12b ustawy o VAT, celem skorzystania z obniżonej stawki podatku od towarów i usług, podatnicy są uprawnieni do wyliczenia „powierzchni użytkowych” w oparciu o jedną z normatywnych definicji, która umożliwi obliczenie powierzchni użytkowej zarówno budynków mieszkalnych, jak i lokali mieszkalnych, np. przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych lub ustawy o podatku od spadków i darowizn. Wyliczenia „powierzchni użytkowych” można dokonać również w oparciu o normy stosowane w budownictwie, nawet jeżeli nie są one obligatoryjne. Należy bowiem przypomnieć, że przytoczone wyżej przepisy ustaw podatkowych przy ustalaniu powierzchni użytkowej odsyłają do elementów występujących w normie budowlanej.

Obniżoną 8% stawkę VAT stosuje się do usług budowlanych wykonywanych w budynkach spełniających pewne określone warunku. Natomiast nie jest nią objęta dostawa materiałów zużywanych przy wykonywaniu usług budowlanych. Jak wyjaśniają organy administracji podatkowej, przy ustaleniu właściwej stawki podatku VAT decydujące znaczenie ma fakt, co jest przedmiotem sprzedaży, tj.: czy podatnik dokonuje dostawy towarów, czy też świadczy usługę oraz czy usługa wykonywana przez podatnika mieści się w zakresie czynności wymienionych w art. 41 ust. 12 ustawy o VAT. To, co jest przedmiotem sprzedaży, powinno być określone przez strony w umowie cywilnoprawnej. W sytuacji, gdy mamy do czynienia ze świadczeniem złożonym – dwóch lub więcej usług łącznie, tak ściśle ze sobą powiązanych, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby mieć sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jedno świadczenie dla celów podatku VAT. Oznacza to, że jeżeli przedmiotem sprzedaży są usługi budowlane, wykonywane z użyciem materiałów, których dostawa opodatkowana jest 23% stawką VAT, a zawarte umowy ze zleceniodawcami określają całościową wycenę usługi, to na podstawie ustawy o VAT do opodatkowania takich usług (łącznie materiałów i robocizny) ma zastosowanie 8% stawka VAT.

Przed zmianą przepisów ustawy o podatku od towarów i usług prawodawca podatkowy obniżał stawkę VAT (wówczas do 7%) dla robót budowlano-montażowych oraz remontów i robót konserwacyjnych związanych z budownictwem mieszkaniowym, a także z infrastrukturą towarzyszącą. Do infrastruktury towarzyszącej zaliczano związane z obiektami budownictwa mieszkaniowego:

– sieci rozprowadzające, wraz z urządzeniami, obiektami i przyłączami do budynków mieszkalnych,

– urządzanie i zagospodarowanie terenu w ramach przedsięwzięć i zadań budownictwa mieszkaniowego, w szczególności drogi, dojścia, dojazdy, zieleń i małą architekturę,

– urządzenia i ujęcia wody, stacje uzdatniania wody, oczyszczalnie ścieków, kotłownie oraz sieci wodociągowe, kanalizacyjne, cieplne, elektroenergetyczne, gazowe i telekomunikacyjne.

Od 01.01.2008 r. ani ustawa nie przewiduje żadnych preferencji podatkowych dla świadczeń wykonywanych na infrastrukturze towarzyszącej budownictwu mieszkaniowemu. Oznacza to, że na gruncie obowiązujących przepisów nie ma możliwości opodatkowania preferencyjną stawką usług budowlanych wykonanych na infrastrukturze związanej z obiektami budownictwa mieszkaniowego. Stanowisko to potwierdzają interpretacje organów administracji podatkowej oraz wyroki i uchwały sądów. Obniżoną stawką 8% VAT nie można opodatkować robót dotyczących obiektów budownictwa mieszkaniowego wykonywanych poza bryłą takich obiektów (np.: wyłożenia chodnika, wykonania ogrodzenia). Dotyczy to nie tylko budowy nowych obiektów infrastruktury, ale także modernizacji istniejących sieci technicznych i uzbrojenia terenu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *